Alfabet, głoska, litera, sylaba - moje pomysły na lekcje.

Lubię z uczniami omawiać zagadnienia gramatyczne – cieszą mnie efekty- od znudzenia i zniechęcenia, po zrozumienie i ciekawość .Gramatyka nie jest nudna !  Od czwartej klasy przekonuję o tym uczniów. Przygotowałam swoje propozycje na urozmaicenie lekcji. Mam nadzieję, że się przydadzą. A wy w jaki sposób zachęcacie do nauki gramatyki ?

Uwagi:

•     Każda lekcja powinna być uzupełniona o ćwiczenia z podręcznika i zeszytu ćwiczeń.

•   Dbamy o to, aby zabawa nie trwała zbyt długo – podane zabawy mają charakter wprowadzający nowy materiał, lub też utrwalający.

• Potrzebne materiały: kolorowe karteczki, kolorowe mazaki ( uczniowie), kolorowa kreda ( nauczyciel) , koperty.

  

Temat lekcji:  Zabawa literami – alfabet.

Przebieg:

•     Każdy z uczniów dostaje kolorową karteczkę z literą alfabetu ( każda litera ma właściciela). Osoba która dostała literę A wymyśla wyraz rozpoczynającą się na daną literę. Kolejna litera to dalszy ciąg historyjki. Nauczyciel pilnuje aby wszystko zostało zapisane na tablicy. Jeżeli mamy więcej czasu to kolejny wierszyk uczniowie układają w grupach. Grupy np. wg kolorów karteczek.

•  Zabawa w  ,,kto ważny’’? Nauczyciel prosi kolejne osoby na środek i pokazuje na prostych przykładach kolejność alfabetyczną wyrazów ( wyrazy: komputer, muzyka, litera, widły, biurko, modelka).

•  Uporządkowanie wiedzy uczniów – zapisanie alfabetu ( jeden kolor)  , wierszyku wymyślonego przez uczniów ( drugi kolor) , zaznaczenie dwuznaków ( w kolorowych kółkach trzeci kolor).

• Pomoce: karteczki z literami alfabetu ( uczniom rozdajemy te, wg których można ułożyć wyraz).

Temat lekcji: Głoska, a litera.

Przebieg:

•    Uczniowie otrzymują dwie karteczki. Na jednej jest słowo widzę, a na drugiej słyszę. Nauczyciel pisze na tablicy wyraz rzeka. Podnosi karteczkę ,, widzę” i pyta: Jakie litery widzicie ? Podnosi karteczkę ,, słyszę” i karze zamknąć oczy. Pyta: ,, Jakie głoski słyszysz’’ ? Powtarza ćwiczenie do momentu, kiedy widzi, że uczniowie zauważają różnicę.

•  Zrobienie kilku przykładów na tablicy. Zapisanie prostej reguły np. literę widzę, a głoskę słyszę.

• Dzielimy uczniów na małe grupy ( po cztery osoby). Każda ma przedstawicieli głosek i liter ( po dwie osoby). Ich zadaniem jest jak najszybszy rozbiór wyrazów. Kto szybciej i poprawniej wykona zadanie ten wygrywa. Mieszamy grupy i dwójki. Każdy ma być  ,, głoską” i ,, literą”.

• Pomoce: dwie karteczki dla każdego ucznia z napisem: widzę, słyszę.

Temat lekcji: Samogłoski i spółgłoski.

Przebieg:

 

•      Wybrani uczniowie dostają karteczki z samogłoskami i kilkoma spółgłoskami. Nauczyciel zapisuje na tablicy kilka wyrazów. Karze wstawać tym osobom, gdzie pojawiły się rozdane literki. Uczniowie mają zauważyć, że częściej pojawiają się w wyrazach litery       ( samogłoski ) : zapisanie i nazwanie ich.

•     Tworzenie krótkiej notatki np. szef = samogłoski = a, ą, e, ę, i, o, ó, u, y. pracownik= spółgłoski= b, c, ć, d, f, g , cz itd.

•  Dzielimy uczniów na małe grupy. Każda dostaje szefa: samogłoskę.  Każda z grup ma za zadanie wymyślić jak największą ilość wyrazów zaczynającą się na daną samogłoskę. Potem pracownicy otrzymują spółgłoskę. Zabawa zaczyna się od początku. Nauczyciel zapisuje wyniki.  Uczniowie mają za zadanie tropić w różnych wyrazach samogłoski i spółgłoski.

• Pomoce: samogłoski na karteczkach, wybrane spółgłoski dla ucznia.

Temat lekcji: Podział wyrazów na sylaby.

•      Rozdajemy uczniom na kolorowych karteczkach sylaby ( koperty) – praca w parach. Zadaniem uczniów jest ułożenie jak największej ilości słów z sylab. 

•     Rozdajemy uczniom samogłoski na kolorowych karteczkach. Ich zadaniem jest dodanie spółgłosek, utworzenie sylab i wymyślenie z nich wyrazów ( koperty).

• Podanie uczniom krótkiej definicji sylaby tj. samogłoski samodzielnie lub ze spółgłoskami tworzą sylaby.

• Pomoce: koperty z sylabami na karteczkach ( dla wszystkich te same).

Temat lekcji: O różnych funkcjach samogłoski i.

•   Na trzech różnych karteczkach każdemu uczniowi zapisujemy funkcje samogłoski i. Nauczyciel omawia na przykładach zagadnienie, a następnie uczniowie decydują poprzez podniesienie karteczek jaką funkcję pełni samogłoska i w wyrazach.

• Uczniowie dostają w kopercie zestawy wyrazów i decydują o funkcji samogłoski i – praca w parach, wszyscy dostają takie same wyrazy.

• Pomoce: koperty z funkcją samogłoski i – dla każdego ten sam zestaw.